netdep

Những người gìn giữ nét đẹp của võ cổ truyền
Quang Long thực hiện ( FPTnet.com )

        Ðối với người dân Bình Ðịnh, võ thuật đã thâm nhập vào cuộc sống tự bao giờ :    từ việc chinh phục thiên nhiên đến chống lại kẻ thù để bảo vệ bờ cõi. Không chỉ tạo nên bao truyền thuyết hào hùng, võ cổ truyền VN còn sống mãi với thời gian bởi những
" người thực, việc thực ".


                             Ảnh võ sư Phan Thọ trên bìa tạp chí Time Out

      Ở tuổi 63, võ sư Phan Thọ có bề ngoài của một " lão nông tri điền ". Học võ từ năm   17 tuổi, nhưng đến bây giờ ông cho biết vẫn chưa hiểu thấu đáo được tất cả tinh hoa của võ cổ truyền VN vốn có ảnh hưởng đậm nét ở vùng đất của anh em nhà Tây Sơn.

      " Nhân-Nghĩa-Lễ-Trí-Tín là bài học đầu tiên mà tôi đã được tiếp thu từ khi theo
      nghiệp này ",   ông nhấn mạnh.

          Tết Nguyên Ðán 1998, một đoàn võ sư trẻ Hàn Quốc đến nhà ông trong chuyến đi nghiên cứu võ cổ truyền VN. Trong lúc vui vẻ, họ đưa ra lời thách đấu. Trước một đối thủ trẻ và vạm vỡ, ông đã dùng bộ pháp di chuyển thật linh hoạt để tránh né những đòn chân cực mạnh và nguy hiểm. " Lựa thế lúc đối phương hớ hênh sau khi tung một cú đá, tôi lòn người xuống tấn công vào hạ bộ đối phương, cu cậu bị đòn đau quá ngã lăn quay vào góc sân nhà tôi ". Thế nhưng, kỷ niệm sâu sắc mà ông không bao giờ quên là lần chiến đấu với con heo rừng nặng non 1, 5 tạ cách nay hơn 20 năm.

         Sau suốt 3 giờ đồng hồ quần thảo, ông đã hạ được con heo rừng phá phách này bằng những vũ khí thô sơ: chày, vồ, cuốc... " Chiến lợi phẩm " của trận chiến ấy là hai chiếc nanh heo rừng mà ông còn giữ đến giờ.

          Nghiệp võ đối với võ sư Phan Thọ là trách nhiệm truyền lại cho thế hệ mai sau những gì mà ông tiếp thu từ kho tàng võ thuật mênh mông được đúc kết qua bao đời. Ông tâm sự: "Thú thật, sức tôi cũng đã yếu đi nhiều, nhưng tôi không thể nghỉ được. Mỗi lần đứng ngoài xem thấy các cháu tập luyện chưa đúng, tôi lại tức mình, phải vào uốn nắn cho các cháu từng động tác một. Nếu không làm được điều đó, tôi cảm thấy có tội trước Tổ của mình".

             Trường hợp của chị Nguyễn Thị Thuận có phần đặc biệt hơn. Ðược làm quen với cây dùi và chiếc trống từ năm lên 10 bằng những bài tập đơn giản, chị đã trở thành "người giữ lại tiếng trống, giữ lại truyền thống quê hương" theo như lời dặn của người cha trước lúc mất. Cha của chị - cụ Nguyễn Ðào - vốn là người chịu trách nhiệm coi sóc đền thờ vua Quang Trung và phụ trách phần lễ nhạc mỗi khi tổ chức cúng lễ hàng năm.

     Do không có con trai nối dõi (cụ chỉ có 2 người con gái), ông đã dẫn dắt chị đến với nhạc trống Tây Sơn trong những lần " đánh phụ họa ". Từ một chiếc ban đầu cho đến khi biểu diễn thành thục với bộ 12 chiếc, chị đã phải mất một thời gian rất dài. Người biết nhạc trống ở vùng đất này thì nhiều, nhưng người có thể biểu diễn một cách thuần thục và điêu luyện trên bộ trống 12 chiếc thì chỉ còn duy nhất một mình chị.

        Khi xem chị biểu diễn nhân dịp kỷ niệm 999 năm Thăng Long - Hà Nội, người xem có cảm giác người phụ nữ có vóc dáng nhỏ bé ấy khó có thể có đủ sức lực cần thiết để điều khiển dàn trống trận 12 chiếc " to đùng " vây kín xung quanh.

      Thế mà trong nhiều giờ liền, đôi cánh tay nhỏ bé ấy đã " điều khiển " cảm xúc người nghe theo nhịp trống. Ngoài đời, chị " gánh " cả trọng trách gia đình ( chồng chị bị bệnh loét dạ dày, không thể làm việc nặng ) bằng đồng lương eo hẹp. Dù gia đình gặp nhiều khó khăn, chị vẫn kiên quyết " bám " nghề trong suốt 31 năm qua.

       Ðể có đủ thể lực và sự khéo léo, hàng ngày chị phải thường xuyên luyện tập đôi tay     ( cổ tay, khuỷu tay, vai). Khi nói về một điều ước, chị chỉ mong sao có được người kế tục xứng đáng để " mai này con cháu vẫn còn biết đến truyền thống hào hùng của cha ông qua nhạc trống Tây Sơn ".

         Có thể những câu chuyện về họ - võ sư Phan Thọ và nhạc công Nguyễn Thị Thuận - chưa phải là những mẩu chuyện tiêu biểu nhất về văn hóa, về con người nơi đây.

   Nhưng cũng như mọi người dân đất võ, việc gìn giữ và phát huy truyền thống của cha ông là một nghĩa vụ thiêng liêng mà mọi người phải góp sức vào.

Đoàn Võ Thuật Cổ Truyền Việt Nam Bình Định SA LONG CƯƠNG
tại Austin, TX. HOA KỲ ( 1998 )